Nỗ lực giữ nghề

Ấp 4, xã Long Trị A, thị xã Long Mỹ, từ lâu luôn được nhiều người biết đến là nơi đang giữ gìn nghề đan mê bồ truyền thống.

Những ngày đầu năm mới, có dịp ghé xóm đan mê bồ ở ấp 4, mới cảm nhận được hết không khí xôm tụ của những gia đình chuyên gắn bó với nghề. Theo những cô, chú ở xóm này, nghề đan mê bồ không biết có tự bao giờ, cứ đời ông truyền cho cha, cho con rồi đến cả cháu và kéo dài đến nay. Bà Quách Thị Hiệp, người có hơn 30 năm gắn bó với nghề đan mê bồ, tâm sự: “Đó giờ gia đình đâu có ruộng đất gì, tôi sống chủ yếu dựa vào nghề đan mê bồ này thôi. Do hiện nay, người ta phá trúc để chuyển sang trồng cam và cây ăn trái các loại hết rồi, bởi vậy nguồn nguyên liệu khan hiếm lắm. Nghề này, dù không còn sức hút như trước đây, nhưng giờ cũng còn sống được lắm trung bình tôi cũng kiếm được 80.000 đồng/ngày”.

Chị Đỗ Thị Lẹ, đang nhanh tay đan mê bồ để kịp giao cho khách.

Mê bồ được đan chủ yếu bằng nguyên liệu là trúc. Trúc sau khi mua về sẽ chẻ thành từng sợi nan. Đây được xem là khâu khó nhất, vì phải khéo léo để chẻ nan làm sao có thể sử dụng được cả phần vỏ và phần ruột trúc. Nan chẻ từ phần vỏ bên ngoài được dùng đan thành mê bồ da, hiện bán với giá từ 140.000-150.000 đồng/tấm. Còn phần ruột trúc khi chẻ thành nan sẽ đan thành phần mê bồ ruột, do phần này có độ bền kém, nên giá bán cũng thấp hơn so với phần mê bồ da từ 50.000-60.000 đồng/tấm tùy loại. 

Nếu trước đây, trúc được bán với giá từ 400-500 đồng/cây, thì nay giá đã tăng lên gấp 7 lần so với trước, mức giá dao động hiện là 2.500-3.000 đồng/cây. Do giá trúc tăng, nguồn nguyên liệu cũng dần khan hiếm, nên nghề đan mê bồ cũng không còn được làm quanh năm như trước. Anh Đỗ Hoài Thanh, người có hơn chục năm gắn bó với nghề đan mê bồ ở ấp 4, nói: “Hồi trước, trúc còn mua ở địa phương được, chứ bây giờ phải lên tận Cây Dương, Kinh Cùng của huyện Phụng Hiệp mua mới có. Thông thường, để tiết kiệm chi phí, khi nào hết nguyên liệu, mấy hộ đan mê bồ chúng tôi sẽ xúm lại hùn thuê ghe đi mua. Khi mua có nguyên liệu thì đan, còn lúc nào mua không có trúc cũng nghỉ ít bữa, có khi vài tháng luôn. Bởi vậy, ngoài đan mê bồ, mấy bữa gần hết nguyên liệu tôi để cho vợ ở nhà đan, còn tôi thì tranh thủ đi làm mướn thêm, như vậy mới đủ sống”.

Được biết trước đây, từ cái nghề đan mê bồ cũng đã giúp nhiều gia đình trở nên khấm khá. Sản phẩm của bà con làm ra được tiêu thụ khá mạnh, chủ yếu dùng để làm bồ chứa lúa, làm vách, cửa nhà. Nhưng rồi những năm sau này, nhu cầu thị trường dần ít đi, có lúc giá cả thấp, nguồn trúc khan hiếm nhiều người đã chuyển sang nghề khác. Tuy nhiên, theo những người vẫn bám trụ với nghề đến nay, thì hiện mê bồ cũng đang được thị trường ưa chuộng trở lại, chủ yếu phục vụ công trình tấn mé, dùng để phơi khô, phơi mứt mùa tết… Chị Đỗ Thị Lẹ, ở ấp 4, chia sẻ: “Thông thường, gần tết mấy chủ lò mứt, cơ sở làm khô hay xuống đặt mê bồ để phơi mứt, phơi khô. Còn qua mấy tháng tết, thì cũng có chủ công trình tìm về đây đặt mua mê bồ ruột để tấn mé công trình. Có khi xuống gom một lần hết cả xóm, mà cũng không đủ sản phẩm cung cấp luôn. Bởi vậy, đến nay nghề đan mê bồ vẫn còn giúp bà con chúng tôi sống được lắm”.

Tuy mấy chục năm gắn bó với nghề đan mê bồ, nhưng tất cả các công đoạn như chuốt nan, đan mê bồ đều được bà con thực hiện bằng thủ công. Thông thường một tấm mê bồ có chiều dài là 6,8m, còn chiều ngang phụ thuộc vào nhu cầu của người sử dụng, nên có nhiều kích cỡ khác nhau như: 0,5m, 0,8m, 1,1m và 1,2m… Bà Lê Hồng Biết, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam xã Long Trị A, thị xã Long Mỹ, cho biết: “Để giúp các chị em ở xóm đan mê bồ giữ lấy nghề truyền thống, chúng tôi cũng xem xét hỗ trợ cho các chị được tiếp cận với nguồn vốn vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Song song đó, hội cũng vận động thành lập tổ tiết kiệm để chị em mượn vốn xoay vòng cải thiện kinh tế gia đình. Mặt khác, chúng tôi cũng chủ động giới thiệu sản phẩm mê bồ đến những địa phương đang có nhu cầu, để giúp các chị tìm được thị trường tiêu thụ ổn định”.

Bài, ảnh: MỸ XUYÊN