Nỗ lực kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh

Nhiều năm qua, tỷ số giới tính của tỉnh có chiều hướng tăng, giảm không ổn định và vượt khung cho phép. Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dẫn đến tình trạng “thừa nam, thiếu nữ” và ngược lại trong tương lai, kéo theo nhiều vấn đề xã hội khác cần được quan tâm thực hiện nhiều giải pháp nhằm can thiệp giữ cân bằng giới tính giữa nam và nữ. Phóng viên Báo Hậu Giang có cuộc trao đổi với bà Võ Thị Hoàng Loan (ảnh), Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh, về các giải pháp sẽ triển khai của tỉnh.

Thực trạng giới tính khi sinh những năm qua như thế nào, thưa bà ?

- Tỷ số giới tính khi sinh (số bé trai/100 bé gái) từ 97.86/100 năm 2006 tăng lên 111/100 năm 2011; năm 2012: 112/100; năm 2013: 109/100, năm 2014 là 110/100, năm 2015: 111/100 và 2016 là 114/100. Năm 2017, tỷ số giới tính Hậu Giang là 111,4 bé trai/100 bé gái cao hơn mức trung bình của khu vực ĐBSCL là 103,7 bé trai/100 bé gái và cả nước là 112.2 bé trai/100 bé gái. Ước tính đến năm 2030, nếu không can thiệp mất cân bằng giới tính khi sinh, tỉnh sẽ có trên 5.000 nam giới dư thừa so với nữ giới.

Mặc dù Hậu Giang có tỷ số giới tính tăng và vượt ngưỡng từ năm 2011, nhưng chưa có nghiên cứu khảo sát đánh giá vì sao tỷ số giới tính tăng và các giải pháp can thiệp phù hợp. Tuy nhiên, các nhà chuyên môn cho rằng nguyên nhân chính là do tư tưởng trọng nam khinh nữ, tâm lý mong đợi sự khác biệt về vai trò của con trai và con gái trong gia đình, “có con trai để nối dõi tông đường”, thờ cúng tổ tiên đã sâu vào tiềm thức người dân. Hơn nữa, xu hướng và áp lực giảm sinh, mỗi cặp vợ chồng chỉ có từ 1-2 con, nhưng các cặp vợ chồng mong muốn trong số đó nhất thiết phải có con trai vì vậy đã tìm các dịch vụ y tế, xã hội để lựa chọn giới tính khi sinh, thường thấy nhiều hơn ở các hộ gia đình có học vấn, kinh tế khá giả so với các hộ nghèo hơn (theo Quỹ dân số Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam (UNFPA)). Bên cạnh đó, do chính sách đối với nữ giới chưa thỏa đáng, bình đẳng giới chưa được quan tâm đầy đủ.

Hệ lụy của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh là gì, thưa bà ?

- Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dẫn đến tình trạng “thừa nam, thiếu nữ” trong tương lai như sự thiếu hụt phụ nữ ở tất cả các nhóm tuổi, một số ngành nghề vốn thích hợp với phụ nữ sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu lao động như giáo viên mầm non, tiểu học, y tá, may mặc... Quy mô dân số nam vượt trội sẽ có những tác động tiêu cực đến các chỉ số nhân khẩu học của dân số, đến hôn nhân và gia đình, đến trật tự trị an xã hội. Không những không cải thiện được vị thế của người phụ nữ mà còn làm tăng thêm những vấn đề về bất bình đẳng giới như nhiều phụ nữ phải kết hôn sớm hơn, tỷ lệ ly hôn và tái hôn của phụ nữ sẽ tăng cao, tình trạng bạo hành giới, mua dâm, mua bán phụ nữ sẽ gia tăng...

Tỉnh đã có những giải pháp gì để kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, thưa bà ?

- Nhằm kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, UBND tỉnh vừa có Đề án kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên địa bàn tỉnh Hậu Giang giai đoạn 2018-2025. Hàng năm, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình tỉnh xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án. Cụ thể, trong năm 2018, chúng tôi đã tăng cường công tác truyền thông trực tiếp và gián tiếp: trên báo, đài và các phương tiện thông tin đại chúng khác, thiết kế và lắp đặt các pano với các khẩu hiệu tuyên truyền không phân biệt giới, nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức,… nhằm nâng cao nhận thức, cung cấp thông tin pháp luật về nghiêm cấm các hành vi phổ biến, chẩn đoán lựa chọn giới tính khi sinh, nguyên nhân, hệ lụy của mất cân bằng giới tính khi sinh cho người dân. Chúng tôi cũng đã tổ chức các lớp tập huấn kiến thức cho cán bộ y tế và các ban, ngành, hội, đoàn thể. Qua đó, các lực lượng này sẽ góp phần truyền thông trong cộng đồng. Tổ chức khen thưởng tôn vinh cặp vợ chồng sinh đủ 2 con một bề là gái thực hiện tốt chính sách dân số, nuôi con khỏe, dạy con ngoan, thành đạt. Xây dựng các chính sách cho người nghèo, cận nghèo. Tăng cường thanh, kiểm tra chuyên ngành để hạn chế tình trạng cung cấp giới tính thai nhi. Từng bước nâng cao vị thế của người phụ nữ trong thời đại mới, giảm tối thiểu tình trạng lựa chọn giới tính khi sinh. Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh ở tỉnh là việc làm cần thiết và cấp bách, góp phần đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng tự nhiên.

Xin cảm ơn bà !

HỒNG DIỄM thực hiện